top of page
Szukaj

Kim jest sygnalista?

Autor: radca prawny Monika Wieczorek


Sygnalista (eng. whistleblower) to osoba, która uzyskała informacje na temat nieprawidłowości w kontekście wykonywanej pracy i dokonuje ich zgłoszenia lub ujawnienia publicznego. Sygnalistą nie będzie natomiast osoba, która pomawia inną osobę o dokonanie nieprawidłowości – sygnalista to osoba, która dokonuje zgłoszenia w dobrej wierze.


Sygnalistą może być zarówno osoba pracująca w sektorze prywatnym, jak i publicznym, w szczególności:

  1. pracownik w bardzo szerokim rozumieniu – w tym pracownik tymczasowy, osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej (np. umowy zlecenia, umowy o dzieło), urzędnik służby cywilnej,

  2. osoba prowadząca działalność gospodarczą, z którą firmę łączy umowa B2B

  3. freelancer,

  4. akcjonariusz lub wspólnik,

  5. osoba będąca członkiem organów spółki,

  6. wolontariusz, praktykant, stażysta,

  7. osoby pracujące pod nadzorem i kierownictwem wykonawców, podwykonawców i dostawców,

  8. kandydat do pracy/osoba z którą dopiero ma być zawarta umowa jeżeli informacje na temat naruszeń uzyskano w procesie rekrutacji lub innych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy.

Co ważne, sygnalistą może być także były pracownik lub współpracownik. I w wielu przypadkach tak właśnie się dzieje, że sygnalizowanie nieprawidłowości ma miejsce dopiero po ustaniu współpracy, kiedy pracownik czuje się bezpiecznie, aby zgłosić nieprawidłowości i nie doświadczyć działań odwetowych.


Skuteczny system zgłaszania nieprawidłowości ma ograniczać ryzyko ujawniania informacji dopiero po długim czasie, gdy pracownik nie jest już częścią organizacji i zachęcać pracowników do zgłaszania najszybciej, jak to możliwe, aby organizacja mogła przeprowadzić sprawdzenie nieprawidłowości i zarządzić tą sytuacją.


Dyrektywa o ochronie sygnalistów przewiduje także, że ochrona powinna być przyznana także:

  1. osobom pomagającym w dokonaniu zgłoszenia,

  2. osobom trzecim powiązanym z osobami dokonującymi zgłoszenia, które mogą doświadczyć działań odwetowych w kontekście związanym z pracą, takich jak współpracownicy lub krewni osób dokonujących zgłoszenia,

  3. podmiotom prawnym, które stanowią własność osoby dokonującej zgłoszenia, dla których taka osoba pracuje lub które są w inny sposób z nią powiązane w kontekście związanym z pracą.


Motyw (39) do dyrektywy o ochronie sygnalistów (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii) zwraca uwagę na to, że ochroną powinni być objęci nie tylko pracownicy w klasycznym rozumieniu, ale także inne osoby wykonujące pracę na rzecz organizacji jak na przykład:

  • usługodawcy prowadzący działalność na własny rachunek,

  • freelancerzy,

  • wykonawcy,

  • podwykonawcy i dostawcy,


którzy są zazwyczaj narażone na działania odwetowe, w szczególności w formie:

  • wcześniejszego rozwiązania lub wypowiedzenia umowy o świadczenie usług,

  • odebrania licencji lub zezwolenia,

  • strat gospodarczych,

  • utraty dochodu,

  • przymusu,

  • zastraszania lub mobbingu,

  • umieszczenia na czarnej liście

  • lub bojkotu działalności lub nadszarpnięcia reputacji.

Pojęcie mobbingu zostało tu użyte jako nazwa zjawiska, a nie kategoria prawna – ochrona przed mobbingiem w Polsce nie przysługuje osobom wykonującym pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, ale w przypadku doświadczenia zachowań mobbingowych takie osoby mogą skorzystać z ochrony prawnej na innej podstawie prawnej, w szczególności na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych.



Jeżeli chcesz wiedzieć więcej lub potrzebujesz wsparcia w zakresie whistleblowing, skontaktuj się ze mną pod mailem: monika.wieczorek@wieczorek.legal


Comments


bottom of page